Oral Clinical Factors Affecting Self-Perception of Oral Health

Abstract Introduction Self- assessment of oral health is simple, non-invasive and cost-effective method of collecting data that takes into account psychosocial aspects of oral health. The aim of this study was to investigate the effect of clinical factors on the self-perception of oral health in middle-aged patients in Republika Srpska (Bosnia and Herzegovina). Material and Methods The study included 126 subjects of both genders (34.1% male and 65.9% female) aged 24-54 years. Data were collected through questionnaires and clinical examination. Anonymous questionnaire contained questions related to socio-demographic characteristics of respondents. Clinical examination included teeth condition and the presence of prosthetic restorations. Self-perception of oral health was determined by one question. Results Bivariate analysis indicated significant effect of carious (p<0.001), missing (p<0.001) and filled teeth (p=0.022) but not the prosthetic status on self-perception of oral health. Correlation between the number of carious and missing teeth with self-perception of oral health was significant in regression analysis. Conclusion The number of carious and missing teeth had significant impact on self-assessment of oral health in studied population. Knowledge of effects of oral clinical variables on self-perception of oral health is very important to obtain clearer insight into the association between objectively and subjectively assessed oral health.


INTRODUCTION
Clinical indicators are most commonly used for the evaluation of oral health in clinical and epidemiological research [1]. This way of oral health assessment has many advantages, however, disadvantages include no consideration of psychosocial aspects and individual perception of oral health [2]. Individual assessment of oral health can provide useful information [3]. This method is easy to use and economically more acceptable than clinical trials [4,5,6]. Self-perception of oral health is based usually on one question only [6].
Many studies have found association between the selfperception of oral health determined on one question and number of clinical indicators of oral health [4,[7][8][9][10]. Persons with larger number of carious and extracted teeth usually assess their oral health as poor [ 5,7,10], while those with large number of restored teeth assess their oral health as good [5,7]. Poor oral health is associated with high DMFT index, malocclusion, toothache and TMJ pain, prosthetic status and need for dental treatment [5,7,11,12].
One study done in Serbia showed that nearly half of adult population (45.5%) assessed their teeth and mouth condition as good or very good [13]. It has also been shown that the assessment of oral health is related to total household income, education, gender and geographical region [13].
The aim of this study was to investigate the effect of clinical factors on the assessment of oral health in middle-aged patients in Republika Srpska (Bosnia and Herzegovina).

MATERIAL AND METHODS
Cross-sectional study was conducted at the Department of Restorative Dentistry and Endodontics, Faculty of Medicine Foča, University of East Sarajevo, Republika Srpska (B&H), from January to July 2013. The sample consisted of 126 respondents of both genders (34.1% male and 65.9% female) aged 24-54 years (mean age ± standard deviation: 32.36±5.93 years). The target population was selected randomly from patients of the Department of Restorative Dentistry and Endodontics, Faculty of Medicine, Foča. After explanation about objectives and expected outcomes of the research, all subjects signed informed consent to participate in research.
Data were collected through questionnaires and clinical examination. The anonymous questionnaire contained questions related to socio-demographic characteristics: age, gender, level of education (completed elementary school, completed high school, completed college, university and more), employment (employed full-time, employed part-time, unemployed), the total monthly income of all household members (< than one average salary in RS, 1-2 average salaries in RS, 2-3 average salaries in RS, > 4 average salaries in RS (in the period when survey was conducted)), smoking habits in the past year (yes, no) and the time since last visit to the dentist (visit within last 6 months, 6-12 months, between 1-2 years and more than 2 years). The studied variables were dichotomized for the purpose of statistical analysis. The level of education was classified into two categories: elementary and/or high school and completed college and more; employment was classified as: employed (full-time, part-time) and unemployed; the total income of all household members: up to two average salaries in RS (<than one average salary in RS, 1-2 average salaries in RS) and income higher than two average salaries (2-3 average salaries in RS, > 4 average salaries in RS). Dental visit in the last 12 months was also dichotomized to: visit within 12 months (visit in the last 6 and between 6-12 months) and visit more than 12 months ago (1-2 year, or more than 2 years).
Self-perception of oral health was based on one question: "How would you assess the health of your teeth?" Offered answers were: "excellent", "very good", "good", "average", "bad" and "poor". Because regression analysis was used, variables were dichotomized to the following: "excellent", "very good", "good" and "average" were combined into one category (good), and "bad" and "very poor" to another category (poor).
Clinical examination included the evaluation of teeth condition and presence of prosthetic restorations. It was performed by trained dentists at the Department of Restorative Dentistry and Endodontics, Faculty of Medicine in Foča with the use of artificial light, dental mirror and probe according to standards and criteria of the World Health Organization [14]. The prevalence of caries was determined by DMFT index and its components (D -decayed, M -missing, F -filled tooth). Intraexaminer repeatability was measured through coefficient kappa and it was 0.85. The analysis included third molars, and all surfaces of teeth. The evaluation of prosthetic status of upper and lower jaw was based on the presence or absence of any kind of dentures. The respondents were classified into two groups: respondents who had at least one prosthetic restoration (partial and/or complete denture and/or fixed work) and those who did not have any prosthetic restoration.

Statistical analysis
Statistical analysis was done using SPSS, version 19.0 (IBM SPSS Statistics for Windows, Armonk, NY: IBM Corp., USA) for Windows. Data were presented as mean values and standard deviations (SD) for numerical and frequency for attributive characteristics. Differences in the self-assessment of oral health, depending on the examined variables in bivariate analysis were calculated using t-test for two independent samples and χ 2 -test. Using logistical regression the association of oral clinical variables and self-assessment of oral health was analyzed. Oral health assessed as good was chosen as reference category. Values of p<0.05 were considered statistically significant in all analyzes. showed that age (p=0.019), educational level (p<0.0001) and smoking (p≤0.0001) are socio-demographic factors and habits that are associated with oral health perception (Table 1). Of the tested oral clinical variables, the number of carious, missing and filled teeth, but not prosthetic status, were significantly different in respondents who assessed their oral health as good and those who assessed their oral health as poor (Table 2). After logistic regression analysis, variables that were found associated with oral health evaluation were number of carious (p≤0.0001) and missing (p≤0.0001) teeth. People with lower number of carious and missing teeth assessed their oral health as good ( Table 3). The association between dental caries and missing teeth with selfperception of oral health remained significant even after adjusting for gender, age, educational level and smoking habit.

DISCUSSION
Our study shows association between the number of carious and missing teeth and oral health perception.
There is indirect association between sociodemographic factors such as environmental factors, psychosocial factors, lifestyle and accessibility of dental care and evaluation of oral health [15]. Sociodemographic factors may also directly or indirectly affect individual's percep-tion of oral health [15,16]. Total household income have major impact on the assessment of oral health [17] and respondents with lower income more often evaluate their oral health as poor [17,18]. Also, age, lower socioeconomic status and lower level of education are associated with oral health assessment as poor [19]. Similar findings were obtained in the current study. Of the tested sociodemographic characteristics significant relationship was observed between the assessment of oral health and age, educational level and smoking. Smoking may have an impact on the assessment of oral health [20] due to its effect on development of caries [21].
The analysis of individual components of DMFT index in the current study revealed significant difference in the number of carious, missing and filled teeth between those respondents who assessed their oral health as good and those who assessed their oral health as poor. Number of carious and missing teeth remained linked to the assessment of oral health after regression analysis was applied. People with lower number of carious and missing teeth assessed their oral health as good. Significant association between the number of untreated and missing teeth was recorded after inclusion of socio-demographic factors in the analysis, and specially those who have demonstrated significant impact on self-assessment in bivariate analysis. Our results are consistent with other studies which showed that likelihood of oral health assessed as poor increases with increased number of carious and missing teeth [5,7,10]. Possible reasons for strong association between the number of carious and missing teeth and assessment of oral health are unsatisfying appearance of mouth and teeth, reduced chewing efficiency, and need for prosthetic treatment. Higher number of restored tooth is associated with good oral health perception [5,7], but this association was not found in the current study after inclusion of all factors in regression analysis.
Oral health perception has been associated with use of health care services and objective clinical indicators of oral health [22]. If people assess their oral health as poor or there is a specific oral problem, their health behavior can change (visits to dentist, oral hygiene), as well as oral status. Therefore, self-assessment of oral health can provide important information that will lead not only to improved promotion of oral health, but also improved health care.

KRATAK SADRŽAJ
Uvod Pro ce na sop stve nog oral nog zdra vlja je jed no sta van, ne in va zi van i eko no mi čan na čin pri ku plja nja po da ta ka ko ji uzi ma u ob zir i psi ho so ci jal ne aspek te zdra vlja usta i zu ba. Cilj ovog ra da je bio da se utvr di uti caj kli nič kih fak to ra na sa mo pro ce nu sta nja oral nog zdra vlja oso ba sred nje ži vot ne do bi me đu sta nov ni ci ma Re pu bli ke Srp ske (Bo sna i Her ce go vi na). Ma te ri jal i me to de ra da Uzo rak je či ni lo 126 is pi ta ni ka oba po la (34,1% mu ška ra ca i 65,9% že na) sta ro sti 24-54 go di ne. Po da ci su pri ku plje ni na osno vu upit ni ka i kli nič kog pre gle da. Ano nim ni upit nik je sa dr žao pi ta nja u ve zi sa so ci o de mo graf skim od li ka ma is pi ta ni ka. Kli nič ki pre gled je ob u hva tio pro ce nu sta nja zu ba i za stu plje nost pro te tič kih na dok na da. Sa mo pro ce na oral nog zdra vlja je od re đe na na osno vu jed nog pi ta nja. Re zul ta ti Bi va ri jant na ana li za je uka za la na sta ti stič ki zna ča jan uti caj bro ja ka ri je snih (p<0,001), eks tra ho va nih (p<0,001) i sa ni ra nih (p=0,022) zu ba, ali ne i pro te tič kog sta nja na pro ce nu oral nog zdra vlja. Po ve za nost bro ja ka ri je snih i zu ba ko ji ne do sta ju sa sa mopro ce nom oral nog zdra vlja je osta la sta ti stič ki zna čaj na i u re gre si o noj ana li zi. Za klju čak Broj ka ri je snih i zu ba ko ji ne do sta ju zna čaj no uti če na sa mo pro ce nu zdra vlja usta i zu ba u is pi ti va noj po pu la ci ji. Po zna vanje uti ca ja oral nih kliničkih va ri ja bli na sa mo pro ce nu oral nog zdra vlja je od ve li kog zna ča ja, da bi se do bio ja sni ji uvid o po ve za no sti objek tiv nog i su bjek tiv no pro ce nje nog oral nog zdra vlja. Ključ ne re či: pro ce na oral nog zdra vlja; ka ri jes; so ci o e ko nom ski fak to ri UVOD Za pro ce nu zdra vlja usta i zu ba po je di na ca u kli nič kim i epi demi o lo škim is tra ži va nji ma naj če šće se ko ri ste objek tiv ni kli nič ki po ka za te lji [1]. Ova kav na čin pro ce ne oral nog zdra vlja, po red ni za pred no sti, ima i svo je ne do stat ke, jer u ob zir ne uzi ma psiho so ci jal ne aspek te oral nog zdra vlja i in di vi du al nu per cep ci ju oral nog zdra vlja [2]. U is tra ži va nji ma o zdra vlju usta i zu ba ko ri sni po da ci se mo gu do bi ti na osno vu in di vi du al ne pro ce ne oral nog zdra vlja [3]. Ova me to da, po red to ga što je jed no stavna za pri me nu, eko nom ski je pri hva tlji vi ji na čin pri ku plja nja po da ta ka o oral nom zdra vlju po pu la ci je u od no su na kli nič ka is pi ti va nja [4,5,6]. U po sled nje vre me sa mo pro ce na zdra vlja usta i zu ba vr ši se na osno vu jed nog pi ta nja [6]. U broj nim is tra ži va nji ma uoče na je po ve za nost sa mo pro ce ne oral nog zdra vlja, od re đe ne na osno vu jed nog pi ta nja, i broj nih kli nič kih po ka za te lja zdra vlja usta i zu ba [4,7,8,9,10]. Oso be s ve ćim bro jem ka ri je snih i eks tra ho va nih zu ba naj če šće proce nju ju svo je oral no zdra vlje kao lo še [5,7,10], dok oni s ve ćim bro jem sa ni ra nih zu ba sma tra ju da je nji ho vo oral no zdra vlje do bro [5,7]. Oral no zdra vlje pro ce nje no kao lo še po ve zu je se i s vi so kim vred no sti ma in dek sa KEP, ma lo klu zi jom, zu bo bo ljom i bo lom tem po ro man di bu lar nog zglo ba, pro te tič kim sta tu som i po tre ba ma za sto ma to lo škim le če njem [5,7,11,12].
U is tra ži va nju zdra vlja sta nov ni ka u re gi o nu (Re pu blika Sr bi ja) na vo di se da sko ro po lo vi na od ra slog sta nov ni štva (45,5%) pro ce nju je sta nje svo jih zu ba i usne du plje kao do bro ili ve o ma do bro [13]. Ta ko đe, re zul ta ti uka zu ju da je pro ce na oral nog zdra vlja po ve za na s ukup nim pri ho di ma do ma ćin stva, ste pe nom obra zo va nja, po lom i pod ruč jem u ko jem is pi ta ni ci ži ve [13].
Cilj ovog ra da je bio da se utvr di uti caj kli nič kih fak to ra na pro ce nu sta nja oral nog zdra vlja oso ba sred nje ži vot ne do bi ko ji ži ve na te ri to ri ji Re pu bli ke Srp ske (Bo sna i Her ce go vi na).

MATERIJAL I METODE RADA
Stu di ja pre se ka iz ve de na je od ja nu a ra do ju la 2013. go di ne na Ode lje nju za bo le sti zu ba i en do don ci ju Me di cin skog fa kul te ta u Fo či, Uni ver zi te ta u Is toč nom Sa ra je vu, u Re pu bli ci Srp skoj (RS). Uzo rak je či ni lo 126 is pi ta ni ka oba po la (34,1% mu ška ra ca i 65,9% že na) sta ro sti od 24 do 54 go di ne (pro seč na sta rost bi la je 32,36±5,93 go di ne). Cilj na po pu la ci ja oda bra na je me to dom slu čaj nog iz bo ra od oso ba ko je su se pr vi put ja vi le na Ode lje nje za bo le sti zu ba i en do don ci ju Me di cin skog fa kul te ta u Fo či. Nakon upo zna va nja s ci lje vi ma i oče ki va nim is ho di ma stu di je, svi is pi ta ni ci su pot pi sa li pri sta nak za uče šće u is tra ži va nju.
Po da ci su pri ku plje ni na osno vu upit ni ka i kli nič kog pre gleda. Ano nim ni upit nik je sa dr žao pi ta nja u ve zi sa so ci o de mograf skim od li ka ma is pi ta ni ka: sta rost, pol, ste pen obra zo va nja (za vr še na osnov na ško la, sred nja ško la ili vi ša ško la, za vr šen fakul tet i vi še), za po sle nje (za po slen s pu nim ili ne pu nim rad nim vre me nom, ne za po slen), uku pan me seč ni pri hod svih čla no va do ma ćin stva (ma nje od jed ne pro seč ne pla te u RS, 1-2 pro seč ne pla te u RS, 2-3 pro seč ne pla te u RS, vi še od če ti ri pro seč ne pla te u RS -u pe ri o du ka da je ra đe no is tra ži va nje), na vi ka pu še nja u po sled njih go di nu da na (da, ne) i vre me pro te klo od po slednje po se te sto ma to lo gu (po se ta u po sled njih šest me se ci, 6-12 me se ci, 1-2 go di ne i vi še od dve go di ne). Is pi ti va ne va ri ja ble su ra di sta ti stič ke ana li ze di ho to mi zi ra ne. Ste pen obra zo va nja je kla si fi ko van u dve ka te go ri je: za vr še na osnov na i/ili sred nja ško la i za vr še na vi ša ško la, fa kul tet i vi še; za po sle nje na: za poslen i ne za po slen; uku pan pri hod svih čla no va do ma ćin stva: do dve pro seč ne pla te u RS i pri hod ve ći od dve pro seč ne pla te. Po se ta sto ma to lo gu u po sled njih 12 me se ci je di ho to mi zi ra na na po se tu u okvi ru 12 me se ci i po se tu od ko je je pro šlo vi še od 12 me se ci.
Pro ce na oral nog zdra vlja utvr đe na je na osno vu pi ta nja: "Ka ko bi ste oce ni li zdra vlje va ših zu ba?", a po nu đe ni od go vo ri su bi li: "Od lič no", "Ve o ma do bro", "Do bro", "Pro seč no", "Lo še" i "Ve o ma lo še". Zbog re gre si o ne ana li ze, va ri ja bla je di ho to mi zira na, ta ko da su od go vo ri "Od lič no", "Ve o ma do bro", "Do bro" i "Pro seč no" svr sta ni u jed nu ka te go ri ju (Do bro), a od go vo ri "Lo še" i "Ve o ma lo še" u dru gu (Lo še).
Kli nič ki pre gled je ob u hva tio pro ce nu sta nja zu ba i za stu pljenost pro te tič kih na dok na da, a oba vio ga je ob u če ni sto ma to log na Ode lje nju za bo le sti zu ba i en do don ci ju Me di cin skog fa kulte ta u Fo či uz pri me nu ve štač kog osve tlje nja, sto ma to lo škog ogle dal ce ta i son de pre ma stan dar di ma i kri te ri ju mi ma Svet ske zdrav stve ne or ga ni za ci je [14]. Ras pro stra nje nost ka ri je sa od ređe na je po mo ću in dek sa KEP i nje go vih kom po nen ti (K -kari je sni zub, E -eks tra ho van zub, P -plom bi ran zub). Vred nost unu tar is tra ži vač ke sa gla sno sti, me re na ko e fi ci jen tom ka pa (κ), bi la je 0,85. Ana li za je ob u hva ti la i tre će mo la re, a pri li kom pregle da is pi ti va na je sva ka po vr ši na zu ba. Pro ce na pro te tič kog sta nja gor nje i do nje vi li ce iz vr še na je na osno vu po sto ja nja ili iz o stan ka bi lo ko je vr ste pro te tič ke na dok na de, pa su is pi ta ni ci svr sta ni u dve gru pe: is pi ta ni ci ko ji ima ju bar jed nu pro te tič ku na dok na du (par ci jal na pro te za i/ili to tal na pro te za i/ili fik sna na dok na da) i oni ko ji je ne ma ju.

Statistička analiza
Sta ti stič ka ana li za je ura đe na u sta ti stič kom pro gra mu SPSS, ver zi ja 19.0 (IBM SPSS Sta ti stics for Win dows, Ar monk, NY: IBM Corp, USA) za Win dows. Po da ci su pri ka za ni u ob li ku sred njih vred no sti i stan dard nih de vi ja ci ja za nu me rič ka obe lež ja i učesta lo sti za atri bu tiv na obe lež ja. Raz li ke u sa mo pro ce ni oral nog zdra vlja u za vi sno sti od is pi ti va nih va ri ja bli su u bi va ri jant noj ana li zi od re đe ne pri me nom Stu den to vog t-te sta za dva ne za visna uzor ka i χ 2 -te sta. Pri me nom lo gi stič ke re gre si je is pi ta na je po ve za nost oral nih kli nič kih va ri ja bli i sa mo pro ce ne zdra vlja usta i zu ba. Oral no zdra vlje pro ce nje no kao do bro je iza bra no za re fe rent nu ka te go ri ju. Vred no sti p<0,05 sma tra ne su sta ti stič ki zna čaj nim u svim ana li za ma.

REZULTATI
So ci o de mo graf ske od li ke is pi ta ni ka i na vi ke pri ka za ne su u ta be li 1. Bi va ri jant na ana li za je po ka za la da su sta ro sna dob (p=0,019), ste pen obra zo va nja (p<0,0001) i pu še nje (p≤0,0001) so ci o de mo graf ski fak to ri i na vi ke ko ji su zna čaj no po ve za ni s pro ce nom oral nog zdra vlja (Ta be la 1). Od is pi ti va nih oral nih kli nič ki va ri ja bli, broj ka ri je snih, eks tra ho va nih i sa ni ra nih zuba, ali ne i pro te tič ki sta tus, zna čaj no se raz li ku je iz me đu is pita ni ka ko ji su svo je oral no zdra vlje pro ce ni li kao do bro i onih ko ji su oral no zdra vlje pro ce ni li kao lo še (Ta be la 2).
Na kon lo gi stič ke re gre si o ne ana li ze va ri ja ble ko je su ostale po ve za ne s pro ce nom oral nog zdra vlja su broj ka ri je snih (p≤0,0001) i eks tra ho va nih zu ba (p≤0,0001). Oso be s ma njim bro jem ka ri je snih i eks tra ho va nih zu ba svo je oral no zdra vlje pro ce ni le su kao do bro (Ta be la 3). Po ve za nost bro ja ka ri je snih i zu ba ko ji ne do sta ju sa sa mo pro ce nom oral nog zdra vlja osta la je sta ti stič ki zna čaj na i po sle pri la go đa va nja za pol, sta ro snu dob, ste pen obra zo va nja i na vi ku pu še nja.

DISKUSIJA
Ova stu di ja po ka zu je uti caj bro ja ne sa ni ra nih i zu ba ko ji ne dosta ju na pro ce nu oral nog zdra vlja. Uti caj so ci o de mo graf skih fak to ra na pro ce nu zdra vlja usta i zu ba in di rekt no je po ve zan s fak to ri ma sre di ne, psi ho so ci jal nim fak to ri ma, na či nom ži vo ta i do stup no sti uslu ga sto ma to lo ške zdrav stve ne za šti te [15]. Osim to ga, so ci o de mo graf ski fak to ri mo gu di rekt no ili in di rekt no utica ti na od nos po je din ca ka oral nom zdra vlju [15,16]. Ukup ni pri ho di do ma ćin stva ima ju ve li ki uti caj na pro ce nu oral nog zdra vlja [17], a is pi ta ni ci s ma njim ukup nim pri ho di ma mno go če šće svo je zdra vlje oce nju ju kao lo še [17,18]. Ta ko đe, sta rost, ni ži so ci o e ko nom ski sta tus i ni ži ste pen obra zo va nja po ve zu ju se s lo ši jom pro ce nom oral nog zdra vlja [19]. Slič ni na la zi su do bi je ni i u ovom is tra ži va nju. Od is pi ti va nih so ci o de mo grafskih obe lež ja is pi ta ni ka, zna čaj na po ve za nost je uoče na iz me đu sta ro sne do bi, ste pe na obra zo va nja, pu še nja i pro ce ne oral nog zdra vlja. Na vi ka pu še nja mo že uti ca ti na pro ce nu zdra vlja usta i zu ba [20], jer po sto je na la zi ko ji ma se pu še nje do vo di u ve zu s na stan kom ka ri je sa [21].
Ana li zom po je di nač nih kom po ne na ta in dek sa KEP u ovom is tra ži va nju uoče na je sta ti stič ki zna čaj na raz li ka u bro ju ka rije snih, eks tra ho va nih i sa ni ra nih zu ba iz me đu is pi ta ni ka ko ji su svo je oral no zdra vlje pro ce ni li kao do bro u od no su na one ko ji su oral no zdra vlje pro ce ni li kao lo še. Broj ka ri je snih i ekstra ho va nih zu ba je ostao po ve zan s pro ce nom oral nog zdra vlja i na kon re gre si o ne ana li ze. Oso be sa ma njim bro jem ka ri je snih i eks tra ho va nih zu ba oral no zdra vlje su pro ce ni le kao do bro. Zna čaj na po ve za nost bro ja ne sa ni ra nih i zu ba ko ji ne do sta ju je za be le že na i po sle uklju či va nja so ci o de mo graf skih fak to ra u ana li zu, i to onih ko ji su po ka za li sta ti stič ki zna ča jan uti caj na sa mo pro ce nu u bi va ri jant noj ana li zi. Ovi re zul ta ti su u skla du s na la zi ma dru gih stu di ja gde se ve ro vat no ća da se oral no zdravlje pro ce ni kao lo še uve ća va s po ve ća njem bro ja ka ri je snih i eks tra ho va nih zu ba [5,7,10]. Mo gu ći raz lo zi po ve za no sti bro ja ka ri je snih i eks tra ho va nih zu ba i pro ce ne oral nog zdra vlja mogu bi ti ne za do volj stvo iz gle dom usta i zu ba, sma nje nje žvač ne efi ka sno sti, kao i po tre ba za pro te tič kim le če njem. Ve ći broj sa ni ra nih zu ba se do vo di u ve zu s pro ce nom oral nog zdra vlja [5,7], ali ta po ve za nost ni je na đe na u ovom is tra ži va nju po sle uklju či va nja svih fak to ra u re gre si o nu ana li zu.
Pro ce na oral nog zdra vlja je po ve za na s ko ri šće njem uslu ga zdrav stve ne za šti te i stvar nim kli nič kim po ka za te lji ma oral nog zdra vlja [22]. Uko li ko lju di zdra vlje svo jih usta i zu ba pro cenju ju kao lo še ili uko li ko po sto ji od re đe ni oral ni pro blem, kao re zul tat mo že do ći do pro me na u zdrav stve nom po na ša nju poje din ca (po se ta sto ma to lo gu, odr ža va nje oral ne hi gi je ne), ali i do pro me na u nji ho vom oral nom sta nju. Sto ga, sa mo pro ce na oral nog zdra vlja mo že pru ži ti va žne in for ma ci je ko je će do ve sti ne sa mo do po bolj ša nja pro mo ci je oral nog zdra vlja, već i unapre đe nja zdrav stve ne za šti te.

ZAKLJUČAK
Broj ka ri je snih i zu ba ko ji ne do sta ju zna čaj no uti če na sa mo proce nu oral nog zdra vlja u is pi ti va noj po pu la ci ji. Po zna va nje utica ja oral nih kli nič ki va ri ja bli na sa mo pro ce nu oral nog zdra vlja od ve li kog je zna ča ja ra di do bi ja nja ja sni jeg uvi da o po ve za no sti objek tiv nog sa su bjek tiv no pro ce nje nim zdra vljem usta i zu ba.